شريط اللواء
نوار تیپ نوعی لوله نازک و انعطاف پذیر است که برای آبیاری قطره ای سطحی طراحی شده و معمولاً از جنس پلی اتیلن ساخته می شود. این نوار به گونه ای طراحی شده است که آب را به صورت قطره ای و با فشار کم، مستقیماً به ریشه گیاه می رساند. قطره چکان ها یا روزنه هایی که در فواصل منظم روی نوار تعبیه شده اند، وظیفه پخش یکنواخت آب را بر عهده دارند.
ساختار فیزیکی نوار تیپ
نوار تیپ معمولاً به شکل یک نوار پهن و باریک تولید می شود که پس از پر شدن با آب، به حالت گرد یا بیضی درمی آید. ضخامت نوار تیپ بسته به نوع کاربرد، بین ۶۰ تا ۲۵۰ میکرون متغیر است. فاصله بین قطره چکان ها نیز بسته به نیاز گیاه و نوع خاک می تواند از ۱۰ تا ۳۰ سانتی متر تنظیم شود.
انواع نوار تیپ
نوار تیپ ها بر اساس نوع طراحی و کاربرد، به چند نوع اصلی تقسیم می شوند:
- نوار تیپ درزدار: در این نوع، روزنه ها در امتداد یک خط درز قرار دارند. این مدل معمولاً ارزان تر بوده و برای مصارف کوتاه مدت مناسب است.
- نوار تیپ قطره ای با قطره چکان درونی: در این مدل، قطره چکان ها داخل نوار جاسازی شده اند و عملکرد یکنواخت تری در طول مسیر دارند.
- نوار تیپ با خروجی یکنواخت: برای زمین هایی با شیب ملایم که نیاز به پخش یکنواخت آب دارند، استفاده می شود.
نحوه عملکرد
هنگامی که آب با فشار مشخص وارد نوار تیپ می شود، از طریق قطره چکان ها یا سوراخ های ریز روی نوار، به صورت کنترل شده و با دبی مشخص (معمولاً بین ۰/۵ تا ۲ لیتر در ساعت) در نزدیکی ریشه گیاه تخلیه می شود. این روش باعث می شود تبخیر سطحی کاهش یابد و جذب آب توسط گیاه به حداکثر برسد.
مزایای استفاده از نوار تیپ
- صرفه جویی قابل توجه در مصرف آب: نوار تیپ با رساندن آب به صورت مستقیم به ریشه گیاه، از تبخیر سطحی و روان آب جلوگیری می کند.
- افزایش راندمان تولید: با رساندن دقیق آب و کود به ناحیه ریشه، گیاه با تنش کمتری رشد می کند و مواد غذایی را بهتر جذب می نماید.
- کاهش رشد علف های هرز: در روش های سنتی، سطح خاک به صورت یکنواخت خیس می شود و شرایط برای رشد علف های هرز فراهم است. اما در آبیاری با نوار تیپ، فقط ردیف کشت آبیاری می شود و رشد علف های هرز به طور چشمگیری کاهش می یابد.
- کاهش فرسایش خاک: از آنجایی که آب با فشار کم و به آرامی وارد خاک می شود، فرسایش خاک تقریباً صفر می شود. این موضوع به ویژه در زمین هایی با شیب بالا یا خاک های سبک اهمیت دارد.
معایب و محدودیت های نوار تیپ
- آسیب پذیری در برابر پارگی: نوار تیپ از جنس پلی اتیلن نازک ساخته می شود و در برابر فشار مکانیکی، برخورد با ابزارهای کشاورزی یا حتی حیوانات، آسیب پذیر است. پارگی در طول نوار می تواند باعث کاهش فشار و یکنواختی آبیاری شود.
- محدودیت در دفعات استفاده: نوار تیپ معمولاً برای یک فصل زراعی استفاده می شود، به ویژه در ضخامت های پایین تر. در برخی شرایط، امکان استفاده مجدد وجود دارد، اما کیفیت عملکرد ممکن است کاهش یابد.
- هزینه اولیه راه اندازی: اگرچه نوار تیپ نسبت به بسیاری از سیستم های آبیاری قطره ای ارزان تر است، اما همچنان برای برخی کشاورزان هزینه اولیه خرید تجهیزات، پمپ، فیلتر، و اتصالات ممکن است سنگین باشد.
- نیاز به مدیریت دقیق فشار آب: برای عملکرد صحیح نوار تیپ، باید فشار آب در محدوده مشخصی حفظ شود. فشار بیش از حد ممکن است نوار را پاره کند و فشار پایین باعث کاهش دبی خروجی شود.